Amiri Historical House

خانه‌های تاریخی مشهد

زمان برای مطالعه 7 دقیقه
  • ...
  • ...

خانه‌های تاریخی مشهد نمونه بازر تاریخ و پیشینه شهرنشینی در مشهد هستند. در سفر به مشهد و بازدید از این ابنیه تاریخی، اطلاعات به درد بخوری درباره اتفاقاتی که در گذر سال‌ها بر این خانه‌ها گذشته، سبک معماری و هدف از ساخت این ابنیه به‌دست خواهید آورد.

خانه‌های تاریخی مشهد گنجینه‌های ارزشمندی هستند که سال‌هاست جنبه تاریخی شهر مشهد را حفظ کرده‌اند. متاسفانه به دلیل افزایش روز‌افزون جمعیت و به‌تبع ‌آن، افرایش ساخت‌وساز‌های عمرانی و توسعه مناطق شهری، تعدادی از خانه‌های تاریخی مشهد در آستانه ویرانی هستند یا حتی از بین رفته‌اند. امروز ما در مجله گردشگری یومگ قصد داریم جلوه زیبای این ابنیه ارزشمند را به شما نشان بدهیم. این فرصت عالی را از دست ندهید و تا انتها این مقاله همراه ما باشید.

لیستی از خانه‌های تاریخی مشهد و تمام آنچه در این مقاله می‌خوانید:

خانه تاریخی توکلی مشهد

Pishevaran house Mashhad

در لیست خانه‌های قدیمی مشهد، اول از همه به سراغ معرفی خانه تاریخی توکلی مشهد می‌رویم. جالب‌ترین مورد درباره خانه تاریخی توکلی این است که برخی آن را خانه‌‌ اجنه می‌نامند! البته نترسید، هیچ پایه و اساسی برای این ادعا وجود ندارد.

پیشینه و معماری خانه تاریخی توکلی مشهد

احتمالا در شهرهای مختلف کشور، اسم خانه‌های توکلی را شنیده‌اید. خانه توکلی مشهد هم در اصل متعلق به خاندان کشمشیان بوده‌ است. بعد از فوت مرحوم کشمشیان که از تجار بزرگ مشهد بود، خانواده توکلی این بنا را از وارثان مرحوم کشمشیان خریدند و امروزه متعلق به خانواده توکلی است.
قدمت خانه توکلی مشهد به سال 1221 و زمان قاجار برمی‌گردد. این خانه در دو طبقه توسط «احسان خان قرایی» با استفاده از طرحی بی‌نظیر ساخته‌ شد. معماری خانه توکلی به قدری ماهرانه و استادانه است که هر بیننده‌ای را مدهوش و میخکوب می‌کند، طرفداران معماری سنتی که جای خود را دارند. شاید برایتان جالب باشد که خانه تاریخی توکلی نزدیک به دو قرن است که بر روی اسکلتی چوبی استوار است! در نما این بنا تزئینات چوبی در کنار ستون‌های آجری خودنمایی می‌کنند. ایوان‌ها، آجرکاری‌های ظریف و خوش‌فرم، راه‌پله‌های قدیمی و کاشی‌کاری‌های زیبایی که در خانه توکلی به چشم می‌خورد از شگفتی‌های این بنای ارزشمند است.

موزه مکتب خانه مشهد

Maktab Khane mashhad

در بخش ورودی خانه تاریخی توکلی دو اتاق بابا‌ملا و ملاباجی وجود دارد که در قدیم مکتب‌خانه بوده‌اند. بابا ملا مکتب‌خانه پسران و ملاباجی مکتب‌خانه دختران است. بعد از مرمت خانه توکلی مشهد، این اتاق‌ها با المان‌هایی که نشان‌دهنده یک کلاس درس بود دکور شد تا حس‌وحال نوستالژیک خانه توکلی را تکمیل کنند. در واقع بخشی از این خانه به یک موزه مردم‌شناسی تبدیل شده است. 

آدرس خانه توکلی مشهد:

اگر به بازدید از خانه‌های تاریخی مشهد علاقه‌مندید، بعد از خانه توکلی می‌توانید به دیدن خانه داروغه مشهد هم بروید. این دو بنا در فاصله کمی از هم قرار گرفته‌‌اند. 

  • آدرس: مشهد،خیابان نواب صفوی، نواب صفوی 7
خانه تاریخی توکلی را در آپارات تماشا کنید!

خانه رجایی مشهد

خانه رجایی مشهد یک خانه تاریخی است که قدمتش به اواخر دوره قاجار و اوایل دوران پهلوی بازمی‌گردد. خانه رجایی تا همین سال‌های اخیر محل زندگی خاندان رجایی بود اما اخیرا این‌ خانه قدیمی، به مسافرخانه‌ای برای اقامت مهمانان مشهد بدل شده‌ است. به بهانه افزایش تعداد ساکنان، قسمت‌هایی مثل سرویس بهداشتی برای رفاه حال مسافران به این مجموعه اضافه شد. البته خانه رجایی از دو بخش تشکیل شده که بخش دوم قدمتی 30 ساله دارد.
گچبری‌های رنگی و جذاب، حیاط دلباز با سه باغچه بزرگ، درها و پنجره‌های چوبی و حوض آب که به تلطیف فضا کمک زیادی کرده‌است از زیبایی‌های خانه رجایی مشهد هستند.

  • آدرس خانه رجایی مشهد: خیابان امام رضا (ع) - خیابان دانش غربی- سرشور ۲۰

خانه تاریخی پیشه‌وران مشهد

Pishevaran house Mashhad

سومین مورد در لیست خانه‌های تاریخی مشهد در این مقاله، خانه تاریخی پیشه‌وران است که می‌توان گفت یکی از دلبازترین خانه‌های تاریخی مشهد است. با قدم گذاشتن در خانه پیشه‌وران حس ناب دوران کودکی‌ که در خانه‌ مادربزرگ‌مان جاری بود را با دل‌وجان حس خواهید کرد. با وجود اینکه تا امروز، این بنا سه بار بازسازی شده‌ است، اما باز هم هویت و ماهیت خود را به‌طور کامل حفظ کرده‌ است. سقف‌های چوبی، پنجره‌های رو به حیاط، شومینه‌های نقاشی‌شده، آجرکاری‌های زیبا و... از زیبایی‌های خانه پیشه‌وران مشهد هستند.

  • آدرس خانه پیشه‌وران: خیابان خسروی، کوچه رازقی، کوچه سه شهید پلاک ۴۲

خانه مسکونی بلخاست

خانه تاریخی بلخاست در سال 1384 به عنوان یکی از آثار ملی مشهد به ثبت رسیده‌ است. زیربنای خانه بلخاست در حدود 270 متر‌مربع است. این بنا در دوره صفوی ساخته شد و در دوران قاجار قسمتی از آن به مرمت رسید. علی‌اکبر بلخاست تقریبا 80 سال پیش این خانه را از صاحب پیشینش خرید و به نام خود درآورد.

  • آدرس: خیابان نواب صفوی، نواب صفوی ۱۱، کوچه باغ حسن خان، کوچه کاظم ذبیح الهی، پلاک 11

مجموعه‌ عکس خانه‌های قدیمی مشهد

Pisheh-varan House
Tavakoli House in Mashhad
Daroogheh Historical House
Darooghe House

خانه تاریخی هوشمند

خانه تاربخی هوشمند در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت‌ شده‌ است. تاریخچه خانه هوشمند مشهد به دوران قاجاریه برمی‌گردد.

  • آدرس خانه تاریخی هوشمند: چهارراه شهدا، پشت آرامگاه نادری، کوچه شهید حسین درخشانی، پلاک ۵۴

خانه اکبرزاده

خانه اکبرزاده یک خانه زیبا و یادگار دوران قاجاریه در شهر مشهد است. متاسفانه در حال حاضر چیز زیادی از زیبایی‌های این خانه برجای نمانده‌ است. تزئینات آجرکاری و کاشی‌کاری خانه اکبرزاده بسیار دیدنی و جذاب بوده، به خصوص سردر زیبای این بنا که با کاشی‌کاری‌های ظریف و دلفریبی تزیین‌ شده‌ بود. با اینکه امروزه بخش زیادی از این خانه به علت تاثیر مخرب عوامل جوی و... از بین رفته است اما باز هم بازدید از آن خالی از لطف نیست.

  • آدرس: خیابان آزادی- کوچه ساسان - پلاک 94

خانه کوزه‌کنانی

Koozeh Kanani House

بزرگ‌ترین خانه تاریخی مشهد، خانه کوزه‌کنانی با وسعتی بیش از 1000 مترمربع است. خانه کوزه‌کنانی هم مانند دیگر خانه‌های قدیمی مشهد، در دوران قاجاریه ساخته‌ شده‌ است. سرستون‌های این بنا شباهت زیادی به سبک یونان و رومی دارند و زیبایی بنا را دوچندان کرده‌اند.
خانه‌کوزه کنانی از میراث مرحوم حاج‌ کوزه‌کنانی است که قبلا در اختیار کنسولگری آمریکا بود و بعد از فوت او نیز در اختیار دولت آمریکا قرار گرفت و امروزه در معرض بازدید عموم قرار دارد. این خانه خاطرات تلخ و شیرین ‌زیادی از برهه‌های زمانی مختلف را بهمراه دارد. گفته‌ می‌شود مشاهیری همچون رضاشاه پهلوی و آیت‌الله بروجردی مدتی در خانه کوزه‌کنانی مشهد اقامت داشته‌اند.
خانه کوزه‌کنانی یکی از جاذبه‌های گردشگری مشهد است که همواره مورد تایید بازدیدکنندگان از سراسر دنیا قرار گرفته‌ است. پیشنهاد می‌کنیم در سفر به مشهد، شما هم از این خانه تاریخی دیدن کنید تا با هویت و فرهنگ بومی شهر مشهد بیشتر آشنا شوید. متاسفانه و با وجود تلاش برای مرمت آن، بخش‌هایی از این خانه در فروردین‌ماه 1400 تخریب شده است و نامعلوم است که آیا خانه کوزه‌کنانی مرمت شود یا به کلی تخریب شود. 

  • آدرس خانه کوزه‌کنانی: خیابان شیرازی – کوچه چهارباغ - جنب سجادیه کویتی‌ها -روبه‌روی حسینیه فروشانی‌ها

خانه فردوسی

Pazh village

همه ما نام فردوسی بزرگ را در کنار نام شهر توس شنیده‌ایم، اما ممکن است خیلی‌ از ماها زادگاه اصلی ابوالقاسم فردوسی را نشناسیم. خانه فردوسی در روستای پاژ قرار دارد در ادامه خلاصه‌ای از معرفی روستای تاریخی پاژ را بخوانید:
تاریخ‌نگار‌ه‌هایی که در مورد فردوسی بزرگ وجود دارد حاکی از این است که او یکی از دهقان‌های شهر توس بوده‌ است، اما زادگاه اصلی‌اش روستای پاژ از توابع توس است. روستا پاژ با همت سازمان میراث ‌فرهنگی در سال 1389 بازشناسی شد و درطی این بازشناسی یک قلعه تاریخی مربوط به اولین سال‌های دوران اسلامی در ایران بازمی‌گردد. علاوه بر اهمیت روستای پاژ از لحاظ بناهای تاریخی، خانه‌ای در نزدیکی مرکز روستا قرار دارد که به گفته بومیان، خانه ابوالقاسم فردوسی، شاعر بزرگ ایرانی‌ است.

خانه فردوسی کجاست؟

Ferdowsi House

خانه‌ای که به خانه فردوسی موسوم است در 700‌متری مرکز روستای پاز قرار دارد. با پرس‌و‌جو از اهالی روستا محل دقیق آن را پیدا می‌کنید.

  • آدرس روستای پاژ: ۱۵ کیلومتری شمال شرقی مشهد - تقاطع جاده کلات و کارده

خانه وطن‌چی

خانه‌ وطن‌چی یکی از گنجینه‌های ایران است که در سال 1384 به‌طور رسمی در فهرست آثار ملی قرار گرفت. همانطور که تا به‌ این‌جای کار مطالعه کردید این مورد از خانه‌های تاریخی مشهد هم مانند سایرین، پیشینه‌ای به قدمت دوران قاجاریه را با خود به یدک می‌کشد. خانه‌وطن‌چی در دوران حیات خود مورد تخریب و فرسایش و بی‌توجهی قرار گرفت. به‌همین دلیل بنایی که امروزه از این خانه می‌بینیم با فرم اصلیش‌ کمی متفاوت است. با این وجود هنوز هم یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های تاریخی شهر مشهد است.

  • آدرس: خیابان خسروی- جنب سرای عروس

خانه امیری

Amiri House

خانه تاریخی امیری مشهد یکی از خوش‌رنگ و لعاب‌ترین خانه‌های تاریخی مشهد است. همانطور که انتظار می‌رود بر اثر گذشت زمان، عوامل جوی و کمبود مراقبت‌های لازم و... خانه امیری در طول سالیان رو به ویرانی می‌رفت که سرانجام با توجه میراث فرهنگی به آثار ملی ایران اضافه شد. در حال حاضر هم خوشبختانه آینده‌ روشنی در انتظار این سازه تاریخی است. تصمیم بر این است که خانه امیری مشهد به یک سفره‌خانه سنتی تغییر کاربری دهد تا روح زندگی دوباره در آن جریان بگیرد.

  • آدرس: خیابان نواب صفوی - نواب صفوی 9 - پلاک 351

خانه غفوری

اگر از علاقه‌مندان بافت‌‌های تاریخی شهر هستید، در سفر به‌ مشهد حتما در کوچه‌‌پس‌کوچه‌های اطراف حرم امام رضا قدمی بزنید و از روح سنتی که در جای‌جای آن جاری‌ست لذت ببرید. خانه تاریخی غفوری یکی از بناهایی‌ است که احتمالا خواهید دید. یک خانه آجری قدیمی سر نبش.

پلان خانه غفوری:

خانه تاریخی غفوری در مشهد، از لحاظ معماری جزئیاتی دارد که مهر تاییدی بر وجود یک معمار کاربلد است. مساحت خانه غفوری 1300 مترمربع است و ورودی آن از سمت جنوب‌غربی زمین است. فضاهای خانه غفوری در زمینی مستطیل‌شکل پراکنده شده‌اند. این خانه تاریخی به اصلاح در دو اشکوب ساخته‌شده‌است (اشکوب به‌معنی سقف و گوشش‌دهنده است).
بعد از عبور از در ورودی وارد هشتی می‌شوید و بعد از آن با استفاده از سرویس پله می‌توانید به طبقه بالایی بروید.حیاط خانه غفوری مشهد با چند باغچه زیبا و حوض آب تزئین‌ شده‌است و به اندازه چند پله از کف خیابان پایین‌تر است. اندرونی، بیرونی، شاهنشین، نوکر‌نشین و درشکه‌خانه از دیگر قسمت‌های خانه تاریخی غفوری هستتند.

  • آدرس خانه غفوری: خیابان نواب صفوی، کوچه عباسقلی‌خان، کوچه مسجد محمدیه، انتهای کوچه، پلاک ۸۵
Mashhad Historical Houses

با خانه‌های قدیمی مشهد که مخازن تاریخ شهر هستند آشنا شدیم. لازم به‌ذکر است که، بیشتر خانه‌های تاریخی مشهد متاسفانه در معرض خطر نابود شدن هستند! اصلا بعید نیست که روزی صفحه روزنامه را باز کنیم و شاهد خبر تخریب یکی از این خانه‌ها باشیم یا در اینترنت بخوانیم که یکی از خانه‌های تاریخی مشهد جای خود را به یک مجتمع تجاری یا یک آسمان‌خراش مدرن داده‌ است. این سرنوشت نافرجام واقعا حق ابنیه تاریخی نیست اما متاسفانه ولع زندگی مدرن و افزایش روزافزون مناطق شهری تهدید جدی برای این ابنیه است. بهتر است تا این سرمایه‌های کم‌نظیر در اختیارمان هستند از بودنشان لذت ببریم.

نوشته های مشابه
  • راهنمای سفر به مشهد

    آیا قصد دارید به پایتخت مذهبی ایران سفر کنید؟ آیا به دنبال تور ارزان مشهد، خرید بلیط هواپیمای مشهد و رزرو هتل در مشهد هستید؟ آیا قصد دارید جاهای دیدنی مشهد را بازدید کنید و به دنبال بهترین راهنمای سفر به مشهد هستید؟ آیا درباره روش‌های حمل‌ونقل در مشهد سوالی دارید؟ جای درستی را برای خواندن انتخاب کرده‌اید. همین حالا کلیک کنید. 👇

  • جاهای دیدنی مشهد

    جاهای دیدنی مشهد از زیارت گرفته تا سیاحت آنقدر تنوع دارد که می‌شود یک برنامه سفر پربار و عالی برای آن نوشت. برای زائرانی که از راه دور یا نزدیک با تحمل خستگی سفر به این شهر سفر کرده‌اند، سیر و سیاحت در مشهد نیز همانند زیارت آن ‌که جلای روح هست، رنج خستگی راه از تن می‌زداید.

  • پارک ساحلی آفتاب مشهد

    مشهد، یکی از بهترین مقصدهای گردشگری در ایران است! اما چرا؟ جاذبه‌ها و تفریحات مختلف در این شهر دست‌به‌دست هم می‌دهند تا یکی از بهترین سفرهای عمرتان را تجربه کنید. در واقع تنوع دیدنی‌ها آنقدر بالاست که گردشگران با هر سلیقه‌ای را راضی می‌کند. یکی از تفریحات پرهیجان و پرطرفدار در مشهد که حسابی سروصدا به پا کرده است، پارک ساحلی آفتاب مشهد است.

دیدگاهتان را بنویسید