Taqi Abad Square

جاذبه‌های تاریخی شهر مشهد

زمان برای مطالعه 5 دقیقه
  • ...
  • ...

مشهد، این شهر زیارتی سیاحتی با تاریخی طویل و ماندگار در دل تاریخ جا خوش کرده‌ است. آیا می‌دانید قدمت سکونت بشر در مشهد به هزاره پنجم قبل از میلاد بازمی‌گردد؟ چنین نقل است که این شهر در ابتدا محل سکونت اقوام آریایی بوده است و بعدها به دلیل وجود متبرک امام رضا (ع) به این نام شهرت یافته است.

دومین شهر مذهبی جهان! مهم‌ترین قطب گردشگری مذهبی ایران! پایتخت معنوی ایران بزرگ! این‌ها همه القابی هستند که در توصیف مشهد به کار برده می‌شوند. در این میان، مشهد با داشتن جاذبه‌های بسیار از تاریخی گرفته تا طبیعی، صفحه جدیدی از خود را برای گردشگران گشوده است. بی‌گمان با گشت‌وگذار در میان جاذبه‌های تاریخی این شهر، به مشهد بیشتر علاقه‌مند خواهید شد. مقبره حکیم توس، آرامگاه نادرشاه افشار، خانه تاریخی داروغه، حمام مهدی قلی بیک، مسجد گوهرشاد و کلیسای مسروپ مقدس تنها بخشی از جاذبه‌های تاریخی در مشهد هستند. در ادامه با یومگ همراه باشید تا در میان این جاذبه‌های تاریخی سفری کوتاه اما دلچسب را تجربه کنیم.

آنچه در این مقاله از جاذبه‌های تاریخی شهر مشهد می‌خوانید:

تاریخچه شهر مشهد؛ از سناباد تا مشهدالرضا

Old Photos Of Mashhad

مشهد؛ یکی از کلان‌شهرهای ایران است که در استان خراسان رضوی قرار دارد. شهری که زمانی پایتخت افشاریان بود و بی‌اغراق مشهد شدنش از زمان ورود امام رضا (ع) اتفاق افتاد. به عبارت بهتر باید بگوییم که قبل از شهادت امام رضا خبری از مشهد نبود و مشهد کنونی در دهکده‌ای به نام سناباد خلاصه می‌شد و این دهکده، خود از توابع نوغان به شمار می‌رفت که در آن زمان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای توس بود. 

انتخاب واژه مشهد برای این شهر از معنای محل شهود و شهادتگاه انتخاب شده است؛ جایی به‌نام سناباد نوغان یا مشهدالرضا که امام هشتم (ع) پس از شهادت در آرامگاه هارونی سناباد به خاک سپرده شدند. پس از آن اتفاق در زمان شاه تهماسب صفوی و به دستور او، روزبه‌روز بر رونق و آبادانی و گستره‌ی این سرزمین افزوده شد و مردم توس به مشهد کوچ داده شدند و نام مشهد برای همیشه در تاریخ ایران بزرگ ماندگار شد. حالا این شهر قطب گردشگری مذهبی برای شیعیان جهان است. 

مشهد قدیم؛ از نوغان تا پاچنار

Old Mashhad

مشهد قدیم، شامل پنج محله اصلی به نام‌های پایین خیابان، بالاخیابان، سراب، نوغان و عیدگاه بوده ‌است. عیدگاه، یکی از آن محله‌های قدیمی در مشهد بود که بازارچه، قبرستان و بازاری عمومی داشت. هنوز هم از فلکه آب (میدان بیت‌المقدس) به سمت  کوچه‌ عیدگاه راه است، اما در این کوچه خبری از بافت قدیمی نیست و خانه‌های مدرن و آپارتمان‌های جدید در آن به وفور دیده می‌شوند. 

محله سراب هم در حقیقت سرآب یا قنات بوده است و دلیل این نام‌گذاری برای یک محله این بوده که در گذشته این محله قنات‌های بسیاری داشته است. میدان دوچرخه، خیابان خاکی، خیابان تهران (خیابان امام رضا)، سناباد، محله چهارباغ، محله پاچنار، میل رستگار مقدم و محله غیرشمارها از دیگر محله‌های قدیمی در مشهد هستند. در ادامه بعضی از مهمترین جاذبه‌های تاریخی مشهد را به اختصار معرفی می‌کنیم:

مقبره تاریخی فردوسی؛ دیدار با بزرگ‌ترین حماسه‌سرای ایرانی

Tomb of Ferdowsi

چه کسی است که فردوسی را نشناسد؟ فردوسی که یک ایران به او مدیون است! فردوسی بزرگ؛ شاعر حماسه‌سرای ایرانی است که شاهنامه‌اش در دنیا شناخته شده‌است، شاهنامه‌ای که یک شاهکار ادبی محسوب می‌شود. آرامگاه این شاعر بزرگ، یکی از جاذبه‌های تاریخی و دیدنی در شهر مشهد است. آرامگاه فردوسی، در فاصله 20 کیلومتری از شهر مشهد و در باغی به وسعت 6 هکتار ساخته شده ‌است. 

این آرامگاه که در طی سالیان متوالی تخریب و دوباره ساخته شده‌ است، امروزه در میان باغی بزرگ که با گل‌کاری‌های زیبایی تزئین شده جای گرفته است. تمامی کسانی که آرامگاه کوروش بزرگ را دیده‌اند، با دیدن مقبره فردوسی بی‌اختیار پاسارگاد در ذهنشان تداعی خواهد شد. این آرامگاه بر روی سکویی سنگی، با ابعاد یک در یک‌ونیم و ارتفاع نیم متر قرار گرفته است. جنس سنگ به‌کار رفته در ساخت مقبره، سنگ مرمر است و بر روی آن دست خط زیبایی از خط نستعلیق که مزین به تعدادی از شعرهای فردوسی هست، نقش بسته است. 

یکی از زیبایی‌های معماری در آرامگاه فردوسی، استخری است که در ورودی جنوبی آن قرار دارد و همچون آینه تصویر آرامگاه فردوسی را منعکس می‌کند. در قسمت شمال غربی آرامگاه، ساختمانی قرار دارد که امروزه آن را به عنوان موزه می‌شناسند. آثار کشف‌شده شهر باستانی توس، موزه نگهداری می‌شوند. درباره آرامگاه فردوسی بیشتر بخوانید!

  • آدرس: مشهد، شهرتوس، انتهای بلوار بهارستان، آرامگاه فردوسی
  • ساعت بازدید: 8 صبح الی 18 عصر

آرامگاه نادرشاه افشار؛ دمی چند با شمشیر ایران

Tomb of Nader Shah

«هست سلطان بر سلاطین جهان، شاه شاهان نادر صاحب قران». آرامگاه نادرشاه افشار؛ به دلیل نزدیکی به حرم مطهر امام رضا (ع)، شانس بیشتری برای دیده‌شدن دارد و تقریبا بیشتر گرشگران با این جاذبه تاریخی در مشهد آشنایی دارند. مجسمه پر ابهت نادرشاه، سوار بر اسب، اولین چیزی است که در بدو ورود دیده می‌شود. این‌ شاهکاری از ابوالحسین صدیقی است. 

آرامگاه نادرشاه، از شاهکارهای معماری مدرن ایران است و ساختمانی مشابه چادر عشایر دارد که به ایل افشار خراسان اشاره می‌کند. این آرامگاه که از جاذبه‌های تاریخی در مشهد است، در میان باغی بزرگ محصور شده ‌است و نادر شاه، که شاهان بزرگ ایران بود در بین تاریخ‌نویسان با القابی چون شمشیر ایران و اسکندر دوم شناخته می‌شود. 

این آرامگاه یک اثر ماندگار در معماری است که در سه بخش اصلی ساخته شده است. مقبره نادرشاه در بخش مرکزی آن واقع شده و تالاری مربع‌شکل با دیوارهایی قرمز رنگ دارد. دو بخش دیگر تالارهای موزه‌ی این بنا هستند. در تالار موزه اسلحه، انواع سلاح‌های دوره افشاریه، وسایل سوارکاری، شمشیر طلاکوب، تابلو‌های نقاشی از نادرشاه افشار و صحنه‌هایی از جنگ‌های وی دیده می‌شود. 

در تالار موزه دوم، انواع سکه، ظروف و  هدایایی از دوره صفویه تا معاصر به چشم می‌خورد. شاید، برجسته‌ترین اثری که از آرامگاه نادرشاه بر ذهن می‌ماند، مجسمه‌ای از مفرق که نادرشاه را بر اسبی قزل‌باش نشان می‌دهد. 

این آرامگاه  که در شمال غربی چهارراه شهدا واقع شده ‌است، پس از حرم مطهر و بابرکت امام رضا (ع)، از مهم‌ترین جاذبه‌های تاریخی در مشهد به شمار می‌رود.

  • آدرس: مشهد، چهارراه شهدا، باغ نادری
  • ساعت بازدید: 9 صبح الی 5 عصر

خانه داروغه؛ یادگار قاجاریه در مشهد

Daroogheh Historical House

خانه داروغه مشهد، خانه‌ای پر از رنگ‌وبوی تاریخ است که به دستور یوسف‌خان هراتی -آخرین داروغه مشهد- بنا شده‌ است. خانه‌ای که به‌عنوان یکی از اولین‌ها در مشهد شناخته می‌شود. نخسیتن شومینه و نخستین حمام، از اولین‌های خانه داروغه است. معماری این خانه، ترکیبی از معماری ایرانی-روسی است که توسط معماران و کارگران روس ساخته شده ‌است. به‌سان دیگر خانه‌های قدیمی در ایران، خانه داروغه از بخش‌های مختلفی همچون، بخش زمستان‌نشین و تابستان‌نشین، یک ضلع غلام‌رو، نانوایی، مطبخ‌خانه، اتاق‌های بادگیر، حوض آب‌ جاری سنتی، شومینه و حمام خصوصی تشکیل شده ‌است.

این خانه، با آن حوض آبی‌رنگ در میان حیاط و باغچه‌های پر از گل در گوشه‌وکنار، کاشی‌های رنگین‌کمانی، تزئینات چوبی به‌کار رفته در سقف‌ها، مجسمه‌های گچی همچون سر شیر، سر آدم و فرشته بالدار از دیگر جاذبه‌های تاریخی مشهد است که نباید دیدنش را از دست بدهید. از خانه داروغه بیشتر بخوانید!

  • آدرس: مشهد، محله قبرمیر، خیابان نواب صفوی، راسته حوض مسگران، خانه داروغه
  • ساعت بازدید: همه روزه 8:00 الی 14:00

حمام مهدی قلی بیگ؛ موزه مردم شناسی

Anthropology Museum of Mashhad

بعد از حمام گنجعلی‌خان و حمام فین کاشان، بیایید از حمام مهدی قلی بیک بیشتر بدانیم. حمام قلی بیک، از جاذبه‌های تاریخی شهر مشهد است که از قضا جزو قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین حمام‌های ایرانی نیز به شمار می‌رود. این حمام که امروزه تبدیل به یک موزه مردم‌شناسی شده است، یادگاری از دوران صفویه است. نقاشی‌هایی که بر دیوارها و سقف این حمام نقش بسته، از زیبایی‌های است که می‌تواند ساعت‌ها هر گردشگری را میخکوب خود کند. 

حمام مهدی قلی بیک، در نزدیکی حرم مطهر واقع شده است و برای رسیدن به آن باید از بازار فرش گذر کنید. بازار فرش خود جاذبه‌ای دیگر است، عبور از میان بازارچه سرپوشیده و قدیمی این بازار در میان فرش‌های رنگارنگ و ناب ایرانی لذتی وصف‌ناپذیر خواهد بود. حمام قلی بیک یا حمام شاه، از 7 بخش شامل: سربینه یا رختکن، هشتی یا میاندر، گرمخانه، خزینه، تون یا آتش‌خانه، چاله حوض، بخش‌های متفاوت سربینه و غرفه‌های آن و موزه مردم‌شناسی تشکیل شده است.

  • آدرس: مشهد، ابتدای بازار بزرگ، جنب مسجد شاه، حمام مهدی قلی بیک
  • زمان بازدید: شنبه تا چهارشنبه از ساعت 08:00 الی 12:30 و پنج‌شنبه‌ها از ساعت 08:00 الی 11:30 و جمعه و ایام تعطیل از ساعت 08:00 الی 12:00

مسجد گوهرشاد؛ بنای دریایی رنگ حرم

Goharshad Jameh Mosque

وقتی هواپیما به زمین نزدیک می‌شود و حرم در برابر چشمانت ظاهر می‌گردد، گنبدی آبی‌رنگ میان گنبد‌های طلایی حرم خودنمایی می‌کند. مسجد گوهرشاد، گنبدی عظیم و آبی‌رنگ است که تاریخی بس کهن دارد. این مسجد از دیگر جاذبه‌های گردشگری مشهد است که در حرم مطهر امام رضا (ع) واقع شده‌ است و جزو معروف‌ترین مساجد ایران است.

مسجد گوهرشاد، که نقش بسزایی در تاریخ معاصر ایران دارد، مساحتی بالغ بر 2 هزار متر مربع را به خود اختصاص داده است. گوهرشاد بیگم بانو، شخصی است که دستور ساخت این مسجد زیبا را داد و قوام‌الدین شیرازی، معمار معروف ایرانی آن را ساخت. هر آنچه از معماری اسلامی در ذهن می‌آید، از اسلوب، خط، مرقم و غیرمرقم گرفته تا کاشی‌کاری معرق و غیرمعرق، مقرنس، گچ‌کاری همه را گوهرشاد دارد. 

از معماری خاص این بنا که چشم بپوشیم، ایوان باشکوه گوهرشاد که بدون هیچ ستونی بنا شده‌ است، هر بیننده‌ای را متحیر خواهد ساخت. این مسجد چهار ایوان دارد؛ ایوان جنوبی یا ایوان مقصوره، ایوان شمالی یا ایوان دارلسیاده، ایوان شرقی یا ایوان اعتکاف و ایوان غربی یا ایوان شیخ بهاءالدین. 

در گلدسته‌های مسجد گوهرشاد، 99 اسم خداوند نقش بسته است. گلدسته‌هایی به طول 43 متر، گنبد فیروزه‌ای به طول 41 متر، چهار ایوان و هفت شبستان، مقرنس‌هایی در سقف، کاش‌کاری‌های فیروزه‌ای  بر در و دیوار، همه سبب شده‌اند گوهرشاد این یادگار گوهرشاد بانو بنایی آسمانی و دیدنی شود.

  • آدرس: مشهد، حرم مطهر امام رضا، بخش جنوبی حرم، مسجد گوهرشاد
  • بازدید: همه روزه

کلیسای مسروپ مقدس؛ تنها کلیسای ارامنه مشهد

Saint Mesrop Armenian Church

کلیسای مسروپ مقدس؛ تنها کلیسای ارامنه مشهد است که می‌توان آن‌را جزو جاذبه‌های تاریخی این شهر به حساب آورد. این کلیسا با قدمتی 76 ساله در حدود 300 متر زیر بنا و سه گنبد دارد که هر کدام از این گنبد‌ها کارایی خاص خود را دارند. جنس گنبدها از آهن است و شکلی مخروطی دارند. ساختمانی ذوزنقه‌ای شکل دارد و از دیوارهای آجری تشکیل شده است و بر روی گنبد آن یک صلیب قرار گرفته ‌است. 

کلیسای مسروپ مقدس، در دو طبقه بناشده و ناقوسی در قسمت بالای ورودی کلیسا دارد. این کلیسا، دارای کتاب‌هایی سنگی است که قدمتی 170 ساله دارند، همچنین نقاشی‌هایی به کلیسای مسروپ اهدا شده‌ است که قدمت آن‌ها 70 ساله است. 

  • آدرس: مشهد، خیابان ارگ یا خیابان امام خمینی، میدان ده دی، کلیسای مسروپ مقدس

عکس‌های مشهد از دهه 60

وجود شهرهای تاریخی از جمله توس و پاژ و بزرگانی همچون نادرشاه خود از تاریخ طولانی مشهد خبر می‌دهند. بعد از گشت‌وگذار در میان جاذبه‌های تاریخی حتما سری به جاذبه‌های طبیعی این شهر همانند ییلاقات اطراف شهر مشهد و آبشارهای بی‌نظیرش بزنید. یومگ سفر دلچسب و پر خاطره‌ای را برایتان آرزو می‌کند. در ادامه چند عکس زیبا از دهه 60 مشهد ببینید.

Television Square
Old Photo Of Mashhad Z Square
60 Decades of Mashhad
Mashhad
The Old Mashhad
Mashhad Old Photos

نوشته های مشابه
  • راهنمای سفر به مشهد

    آیا قصد دارید به پایتخت مذهبی ایران سفر کنید؟ آیا به دنبال تور ارزان مشهد، خرید بلیط هواپیمای مشهد و رزرو هتل در مشهد هستید؟ آیا قصد دارید جاهای دیدنی مشهد را بازدید کنید و به دنبال بهترین راهنمای سفر به مشهد هستید؟ آیا درباره روش‌های حمل‌ونقل در مشهد سوالی دارید؟ جای درستی را برای خواندن انتخاب کرده‌اید. همین حالا کلیک کنید. 👇

  • جاهای دیدنی مشهد

    جاهای دیدنی مشهد از زیارت گرفته تا سیاحت آنقدر تنوع دارد که می‌شود یک برنامه سفر پربار و عالی برای آن نوشت. برای زائرانی که از راه دور یا نزدیک با تحمل خستگی سفر به این شهر سفر کرده‌اند، سیر و سیاحت در مشهد نیز همانند زیارت آن ‌که جلای روح هست، رنج خستگی راه از تن می‌زداید.

  • پارک ساحلی آفتاب مشهد

    مشهد، یکی از بهترین مقصدهای گردشگری در ایران است! اما چرا؟ جاذبه‌ها و تفریحات مختلف در این شهر دست‌به‌دست هم می‌دهند تا یکی از بهترین سفرهای عمرتان را تجربه کنید. در واقع تنوع دیدنی‌ها آنقدر بالاست که گردشگران با هر سلیقه‌ای را راضی می‌کند. یکی از تفریحات پرهیجان و پرطرفدار در مشهد که حسابی سروصدا به پا کرده است، پارک ساحلی آفتاب مشهد است.