Jet lag

هر آنچه درباره جت لگ یا پرواز زدگی باید بدانید

زمان برای مطالعه 5 دقیقه
  • ...
  • ...

از ارتباط مسیر سفر باجت ‌لگ و پرواز زدگی چه می‌دانید؟ آیا می‌دانستید که مسیر سفر می‌تواند بر پرواز زدگی و ابتلا به جت ‌لگ اثر داشته باشد؟ آیا می‌دانستید راهکارهایی برای جلوگیری از جت لک وجود دارد؟

نمی‌دانیم تابه‌حال سوار هواپیما شده‌اید یا نه؟ همان غول آهنی با بال‌های بلند که برفراز آسمان حرکت می‌کند و مسافران را از شهری به شهری و از مقصدی به مقصدی دیگر جا‌به‌جا می‌کند. اگر به سفرهای هوایی طولانی علاقه‌مند باشید یا سفری طولانی‌مدت بر فراز آسمان را تجربه کرده باشید، حتما با پدیده جت لگ یا همان پرواز زدگی مواجه شده‌اید. در این مقاله قصد داریم تا درباره جت لگ و راهکارهای مقابله با آن برایتان بگوییم. پس این مطلب یوتراوز را از دست ندهید.

جت لگ و هرآنچه درباره‌اش می‌خوانید:

جت لگ یا پرواز زدگی چیست؟

جت ‌لگ یا پرواز زدگی وضعیتی فیزیولوژیک است که در صورت تغییرات در ریتم شبانه‌روزی بدن اتفاق می‌افتد. دلیل بروز و به‌نوعی ابتلا به آن عمدتاً به‌واسطه‌ی مسافرت‌های طولانی ای است. منظور از مسافرت‌های طولانی، سفرهایی است که فرد از شرق زمین به غرب آن می‌رود یا بالعکس. یکی از علل بروز جت ‌لگ یا پرواززدگی همین به هم خوردن ریتم شبانه‌روزی بدن است که بیشتر به‌واسطه‌ی اختلاف ساعت در طول سفرهای هوایی به وجود می‌آید. از آن‌جایی که سفرهای طولانی عمدتاً با هواپیما انجام می‌شود، می‌توان مؤثرترین عامل ابتلا به جت ‌لگ را سفر با هواپیما دانست و دلیل آن هم کاملا مشخص است. چون به لطف هواپیماهای مدرن و پیشرفته، مسافتی را از یک منطقه زمانی به یک منطقه زمانی دیگر در مدت کوتاهی طی می‌کنید و این سفر ریتم شبانه‌روزی بدن را به‌هم می‌ریزد و پرواززدگی را به وجود می‌آورد.

تغییرات زمانی بدن چگونه رخ می‌دهد؟

temporal changes of the body in long-haul flights

مهم‌ترین عامل‌ جت لگ زمانی دیده خواهد شد که ساعت بدن از حالت طبیعی خود خارج شود. همه‌ی ما انسان‌ها در بدن خود ساعتی داریم که اصطلاحاً به آن ساعت بیولوژیک بدن گفته می‌شود. ساعتی که با شبانه‌روز منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم تنظیم شده است. مثال ساده‌ی ساعت بدن، بیدار شدن هر روز ما مثلاً در ساعت نه صبح و یا خوابیدن رأس ساعت نه شب است. حالا چه می‌شود که ساعت بدن به‌واسطه‌ی جت لگ دچار تغییر شده و به قولی تنظیماتش به هم می‌ریزد؟
مستقیم برویم سر اصل مطلب؛ ملاتونین هورمونی است که مسئولیت ساعت بیولوژیک و زیستی انسان را بر عهده دارد. زمانی که ترشح این هورمون در بدن ما کم شود، باعث می‌شود تا ساعت خواب‌وبیداری ما دچار اختلال گردد و این اختلال در ساعت بیولوژیک بدن هم یکی از دلایلی است که ما را دچار پرواززدگی می‌کند.

ارتباط مسیر سفر در ابتلا به جت ‌لگ

مسیر سفر اهمیت بسیاری در ابتلای افراد به جت ‌لگ دارد و معمولاً در این بین، مسیرهای طولانی بیشتر مورد نظر هستند و موردتوجه قرار می‌گیرند. حال به‌راستی مسیر سفر چه ارتباطی باجت لگ دارد؟
معمولاً افرادی که قصد سفر با هواپیما را دارند و مقصدشان شمال به جنوب است، دچار کمترین مشکلات می‌شوند و این به خاطر آن است که معمولاً فرد از منطقه زمانی خارج نمی‌شود. درواقع زمان در یک خط عمودی کمتر دچار تغییرات می‌شود. البته امکان هم دارد که فرد از طرق دیگری مانند مشکلات پرواز، خوردوخوراک یا فرهنگ مقصد اذیت شود؛ اما اگر پرواز از سمت غرب به شرق و یا به‌طورکلی به سمت شرق باشد، فرد بیشتر در معرض ابتلا به جت ‌لگ قرار می‌گیرد و بیشتر با تبعات آن دست‌وپنجه نرم می‌کند و این به خاطر آن است که فرد در سفر به شرق، از منطقه زمانی خارج می‌شود.

تفاوت درشدت نشانه‌های جت ‌لگ و ارتباط مناطق زمانی با ابتلا به این عامل

شاید با طرح یک سوال بهتر بتوانیم به نتیجه‌ای که می‌خواهیم برسیم. حال این سوال چیست؟ سوال این است که آیا در نشانه‌های جت ‌لگ، شدت و ضعفی وجود دارد؟ جواب به‌طور مختصر بله است و اگر بخواهیم بیشتر به این مسئله بپردازیم، مجدداً بحث مناطق زمانی را خواهیم داشت. منظورمان چیست؟ منظور ما این است که اگر فردی به‌طور مثال چهار منطقه‌ی زمانی را طی کند، نسبت به فردی که دو منطقه‌ی زمانی را طی کرده است، بیشتر درگیر نشانه‌های جت ‌لگ می‌شود. همچنین جهت پرواز هواپیما هم اهمیت زیادی در این مسئله دارد.

عواملی که خطر ابتلا به جت ‌لگ را افزایش می‌دهد

side effects of jet lag

حتما برای شما هم پیش آمده که در دل زمستان قصد بیرون رفتن داشته‌اید و به‌واسطه‌ی همان، حسابی خودتان را پوشانده و به قولی گرم‌پوش کرده‌اید. خب این کار طبیعی است؛ اما آیا تابه‌حال به این فکر کرده‌اید که چرا این کار را انجام می‌دهید؟ پاسخ آن واضح است؛ به خاطر آنکه خطر ابتلا به سرماخوردگی را کاهش دهید و حتی به صفر برسانید. حال قصد ما چیست؟ قصد ما ذکر عواملی که خطر ابتلا به جت لگ را کاهش و یا افزایش می‌دهد.

سفرهای متعدد و طولانی

ازجمله عواملی که خطر ابتلا به جت ‌لگ را در افراد افزایش می‌دهد، سفرهای متعدد و طولانی‌مدت است. به‌طور مثال ممکن است فردی ماهی دو بار به‌واسطه‌ی شرایط کاری خود، از توکیو به مادرید سفر کند. این مدل سفر و با این حجم از زمان، ممکن است فرد را بیشتر در معرض ابتلا به جت لگ قرار دهد.

مشکلات و بیماری قبلی

برخی از مشکلات یا بیماری‌های قبلی هم ممکن است که فرد را بیش از دیگران در معرض ابتلا به جت ‌لگ قرار دهد و او را دچار مشکل کند. به‌طور مثال بی‌خوابی یا اختلالات خواب، استرس و ... ازجمله این موارد هستند.

سن بالا یا به‌اصطلاح مسن بودن

مورد دیگر که خطر ابتلا به جت ‌لگ را افزایش می‌دهد، مسن بودن است. درواقع افراد مسن بیش از هرکس دیگری در معرض ابتلا به جت ‌لگ قرار دارند و همچنین در صورت ابتلا به این مسئله ممکن است طول درمان آنها بیشتر از سایر افراد باشد.

شرایط پرواز

یکی دیگر از جدی‌ترین عوامل موثر بر بروز جت لگ، شرایط پرواز است. به‌طور مثال یکنواختی در پرواز، بی‌حرکتی، ارتفاع و فشار داخل کابین و ... ازجمله مواردی است که به شرایط پرواز و خطر ابتلا به جت ‌لگ مربوط می‌شود.

چگونه از وقوع جت لگ پیشگیری کنیم؟

drink water during the flight

همان‌طور که گفتیم موارد بسیاری بر بروز جت لگ موثر است؛ اما مواردی هم وجود دارد که به پیشگیری از آن منجر می‌شود. در ادامه یوتراوز شمارا با عواملی آشنا می‌کند که در بروز پرواززدگی نقشی پیشگیرانه را ایفا می‌کنند.

حفظ سلامت بدن

ازجمله مواردی که در پیشگیری از ابتلا به جت ‌لگ نقش بسیار مؤثرى دارد، حفظ سلامت بدن هست. برای تحقق این امر، توجه به سه مورد بسیار اهمیت دارد که این سه مورد عبارت‌اند از ورزش منظم، تغذیه مناسب و استراحت کافی. هرکدام از این موارد به یک اندازه اهمیت دارند و توجه به آن‌ها به‌نوعی ضمانت‌کننده‌ی سلامت بدن است و مهم‌تر این است که سبب می‌شوند تا ما در برابر جت ‌لگ و پرواززدگی ایمن‌ شویم.

برنامه‌ریزی خود را تغییر دهید؛ مخصوصاً برنامه‌‌ی خواب

بهترین راه پیشگیری از جت لگ، تغییر در برنامه‌ریزی و به‌خصوص برنامه‌ی خواب است. به‌طور مثال اگر قصد سفر به غرب را دارید، بهتر است که دیرتر به رختخواب بروید و اگر هم که قصد سفر به شرق را دارید، بهتر است که زودتر از همیشه به رختخواب بروید. این کار به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید، خودتان را با شرایط زمانی مقصد که یکی از مهم‌ترین عوامل جت لگ است عادت دهید.

نوشیدن آب در طول پرواز را فراموش نکنید

مورد دیگری که فرد را کمتر در معرض ابتلا به جت ‌لگ قرار می‌دهد، نوشیدن آب به‌قدر کافی است. ازآنجایی‌که نوشیدن آب باعث می‌شود تا اثرات هوای خشک داخل هواپیما خنثی شود یا کاهش پیدا کند، سلامت ما را کمتر تهدید می‌کند و خطر ابتلا به جت لگ را کاهش می‌دهد.

کفش و لباس راحت بپوشید

بد نیست بدانید که پوشش راحت برای سفر و پروازهای طولانی از نان شب واجب‌تر است. بسیار مهم است که از کفش و لباسی استفاده کنید که با آن احساس راحتی کرده و در طول پرواز اذیت نشوید. ضمن آنکه باید به مقصد موردنظر خود و آب‌وهوای آنجا نیز توجه داشته باشید.

آرامش خود را حفظ کنید

داشتن آرامش و به‌طورکلی حفظ آرامش ازجمله مواردی است که در حالت‌ها و اشکال مختلف به افراد کمک بسیاری خواهد کرد. این نیز در پیشگیری و عدم ابتلا به جت لگ هم صادق است و کمک خواهد کرد تا فرد کمتر در معرض ابتلا به جت ‌لگ قرار بگیرد. البته صرفاً حفظ آرامش منظور ما نیست؛ بلکه استرس نداشتن هم ازجمله شروط عدم ابتلا به پرواززدگی است که با حفظ آرامش محقق خواهد شد.

نوشته های مشابه
  • گردشگری سلامت در تهران

    این روزها گردشگری سلامت به بخشی مهمی از صنعت گردشگری در ایران تبدیل شده‌ است. شهرهای مختلف ایران هر کدام خدمات درمانی و پزشکی متنوعی به گردشگران سلامت ارائه می‌دهند. پایتخت کشورمان هم جزو مقصدهای اصلی گردشگران سلامت در ایران است و امکانات درمانی و پزشکی با کیفیت بسیار خوبی را را فراهم کرده است.

  • گردشگری سلامت در شیراز

    در چند سال اخیر گردشگری سلامت در شیراز از رونق خوبی برخوردار شده است. شیراز در لیست مقصدهای گردشگری معروف ایران قرار دارد و سالانه میزبان گردشگران زیادی از نقاط مختلف دنیا است. اما بخشی از خدمات گردشگری در شیراز به گردشگری سلامت و خدمات پزشکی مربوط می‌شود چراکه در این شهر خدمات درمانی و پزشکی با کیفیت مناسبی ارائه می‌شود.

  • چرا سفر کردن برای سلامتی خوب است؟

    سفر کردن فرصتی است برای به دست آوردن سلامتی. مجالی برای دوری از هرآنچه حال ما را بد می‌کند، هر چیزی که احساسات منفی را به ما القاء می‌کند و سبب تلخی حال‌ و روزمان می‌شود. «تأثیر سفر کردن در بازیابی سلامت روح و جسم» را دست‌کم نگیرید. اما یادتان هم باشد که این شیوه سفر کردن است که سلامتی ما را تضمین می‌کند.