Hosseini mourning ceremony
آنچه در محرم و صفر شهرهای ایران می‌گذرد.

آیین عزاداری محرم و صفر در شهرهای مختلف ایران

زمان برای مطالعه 6 دقیقه
  • ...
  • ...

هرساله در ایران در ایام محرم ‌و صفر چهره شهرهای مختلف سیاه‌پوش می‌شود. «عزاداری محرم‌ و صفر» به این‌گونه است که روضه‌های زنانه و مردانه در خانه، مسجد، حسینیه و تکیه‌ها برگزار می‌شود و مردمان برای کشته‌شدگان واقعه کربلا عزاداری می‌کنند اما هر شهری آیین محرم و صفر خودش را دارد.

عزاداری محرم و صفر یکی از اصول برجسته در فرهنگ شیعه است که در شهرهای مختلف ایران با توجه به فرهنگ و آداب‌ورسوم خود در هر شهر برگزار می‌شود. کارهایی که معمولا در عزاداری محرم به‌صورت مشترک انجام می‌شود مانند علم‌گردانی و نخل گردانی، پخش غذاهای نذری، هیئت‌ها و دسته‌های عزاداری است. در شب و روزهای محرم ‌و ‌صفر در هر شهر عزای سید و سالار شهیدان را با توجه به آیین خاص خود برگزار می‌کنند. در این مقاله یوتراوز قصد دارد به عزاداری محرم و صفر در نواحی مختلف ایران بپردازد.

عزاداری ‌محرم و صفر در شهرهای مختلف ایران

  • عزاداری ‌محرم و صفر به سبک یزدی‌ها
  • عزای حسینی به سبک مردمان خرم‌آباد
  • عزاداری ‌محرم و صفر به سبک کاشان
  • عزای سید شهیدان به سبک زنجانی‌ها
  • عزاداری‌ محرم به سبک تبریزی‌ها
  • عزای سالار شهیدان در روستای‌ ابیانه
  • عزاداری‌ محرم به سبک شاهرودی‌ها
  • عزاداری ‌محرم به سبک رنان ایلام
Mourning in Yazd

عزاداری ‌محرم و صفر به سبک یزدی‌ها

یزدی‌ها در عزاداری محرم و صفر آیین نخل برداری را برگزار می‌کنند. آیین نخل برداری محرم یزدی‌ها مشهور است و این نخل عظیم و باشکوه که در روز عاشورا حمل می‌کنند، درواقع به شکل تابوت امام حسین(ع) یا نمادی از شهدای صحرای کربلا است. نخلی که در میدان امام تفت، میدان مهریز و میدان امیر چخماق حمل می‌شود از جنس چوب و به شکل درخت سرو است که درواقع هیچ شباهتی به نخل ندارد اما به این نام مشهور است. معمولا مراسم نخل گردانی را در ظهر یا غروب عاشورا برگزار می‌کنند .

Muharram and Safar mourning in Khorramabad

عزای حسینی به سبک مردمان خرم‌آباد

مردمان خرم‌آباد از روز هفتم محرم عزاداری خود را شروع می‌کنند. آن‌ها از روی شدت اندوه شهدای کربلا گل و خاک بر سر و سینه خود می‌کوبند. مردان خرم‌آباد در روزهای عاشورا و تاسوعا از صبح زود حمام می‌روند و لباس تمیز به تن می‌کنند، سپس گل به‌صورت و لباس خود می‌مالند. خرم‌آبادی‌ها در روز عاشورا و تاسوعا حوضچه‌های گل را در اطراف تکیه‌‌ها و محل عزاداری درست می‌کنند و مردم سر‌تا‌پای خود را گل مالی می‌کنند. بعد از ریختن گل و خاک بر روی سر و سینه خود شروع به نوحه‌خوانی و سینه‌زنی می‌کنند.

Muharram and Safar mourning in Kashan

عزاداری ‌محرم و صفر به سبک کاشان

آیین مشهور عزاداری ‌محرم در کاشان، «چاووش عزا» است. درواقع عزاداری سنتی محرم در کاشان سابقه طولانی تاریخی دارد و هرساله در آخرین روز ذی‌حجه دسته (چاووش عزا) وارد بازار بزرگ کاشان می‌شوند و شروع ماه محرم را به کسبه و مردمان بازار اعلام می‌کنند. چاووش عزا در مسیر بازار شروع به خواندن اشعار و مداحی در وصف امام‌حسینی(ع) و شهدای کربلا در روز عاشورا می‌کنند.
سابقه برگزاری مجلس روضه‌خوانی بیت آیت‌الله مدنی هم بیش از دو قرن گذشته و نسل به نسل منتقل‌شده است. بیش از دو قرن مجلس روضه‌خوانی بیت‌ آیت‌الله مدنی در مسجد حبیب بن موسی (ع) برگزار می‌شود و مراسم دیگری در مسجد درب یلان برگزار می‌شود که این مراسم هم از طرف مرحوم حاج ارباب حسن تفضلی که از طرف پدر ایشان به یادگار مانده و سینه‌به‌سینه رسیده و هرساله این مجلس روضه باشکوه خاصی برگزار می‌شود.

Muharram and Safar mourning in Zanjan

عزای سید شهیدان به سبک زنجانی‌ها

عزاداری مردمان زنجان به «پایتخت شور حسینی» مشهور است و آن‌قدر مراسم عزاداری‌محرم را مردمان زنجان باشکوه و زیبا برگزار می‌کنند که دوست دارید ساعت‌ها بنشینید و این مراسم را تماشا کنید. اوج عزاداری ‌محرم و صفر در زنجان از شب نهم محرم یعنی شب تاسوعا شروع می‌شود. محل شروع عزاداری محرم در زنجان، حسینِ و زینبیِ اعظم است که بعد از شروع مراسم جمعیت شروع به حرکت می‌کنند و به خیابان‌های اصلی اطراف می‌روند و در همین حین نوحه‌خوانی و سینه‌زنی می‌کنند. یکی از جذابیت‌های شورانگیز این عزاداری در زنجان این است که مداحان با لهجه ‌ترکی روضه می‌خوانند و مردم با سینه‌زنی مداحان را همراهی می‌کنند.

Muharram and Safar mourning ceremonies in Tabriz

عزاداری ‌محرم به سبک تبریزی‌ها

مردمان تبریز هرساله مراسم شاه ‌حسین را در ایام عزاداری‌محرم باشکوه برگزار می‌کنند. زمان برگزاری این مراسم باشکوه قبل از محرم است که تا ظهر عاشورا ادامه دارد. نام این مراسم در میان مردمان ترک‌زبان تبریز به «شاخسی، واخسی » یا «شاه حسین، وای حسین» مشهور است. برگزاری مراسم شاه حسین در تبریز به این‌گونه است که مردم باید زنجیره انسانی تشکیل دهند و دستانشان را در کنار یکدیگر و پشت کمر هم قرار دهند سپس در همین حین چوب‌‍‌مخصوص در دست دیگر گرفته و آن‌ها از مسیر سرتاپای خود حرکت دهند. مردم در این مراسم این حرکات را همراه با روضه و نوای «شاه حسین» (ترکی: شاخسی) و «وای حسین» (ترکی: واخسی) انجام می‌دهند و همراه با این نواخوانی عزاداری می‌کنند.

Mourning in Abyaneh

عزای سالار شهیدان در روستای‌ ابیانه

یکی دیگر از مناطق ایران که در ایام محرم عزاداری مشهور و زیبایی دارد، روستای تاریخی ابیانه است. «یوتراوز» به شما پیشنهاد می‌کند حتما قبل از رفتن به ابیانه در این ایام اقامتگاه خود را رزرو کنید زیرا در این ماه اهالی ابیانه که در شهرهای دیگر زندگی می‌کنند برای برگزاری عزاداری محرم به روستا می‌آیند و روستا بسیار شلوغ است.
مردم ابیانه در مراسم عزاداری ‌محرم و صفر با همان لباس‌های محلی خود حضور پیدا می‌کنند. مراسم محرم در ابیانه از شب‌ تاسوعا همراه با «آئین ذاکری» شروع می‌شود، آئین ذاکری به معنای خواندن «ذکر مصیبت در شب تاسوعا» است. صبح روز بعد مردم از جلوی روستا امام‌زاده حرکت می‌کنند و مقصد آن‌ها خانه‌های افرادی است که در سال گذشته عزیز از دست دادند و به خانواده آن‌ها در این روز سر می‌زنند. صاحبان عزا در حد توان خود از مردم پذیرایی می‌کنند. از دیگر مراسم‌هایی که در ابیانه در روز تاسوعا و تا غروب عاشورا برگزار می‌شود شامل جغجغه زنی، نخل گردانی، شاداگردانی، طلوع خوانی و شام غریبان است که در طول این مراسم‌ها از مردم با غذای نذری، چای، خرما و خوراکی‌های گوناگون پذیرایی می‌شود.

عزاداری‌ محرم به سبک شاهرودی‌ها

هرسال در پنجم ماه که بانام «یا عباس ‌یا عباس» در شاهرود مشهور است، مراسم طوق بندان برگزار می‌شود. طوق عظیم و سنگینی در این شهر حمل می‌شود که این طوق بزرگ از پایه چوبی، بدنه فلزی سینی‌ مانند مشبک به شکل قلب و زبانه‌ فولادی به‌عرض تقریبی 10 سانتی‌متر و طول یک متر ساخته‌شده است. اهالی کاشان باور دارند که این طوق عظیم نمادی از علم و بیرق حضرت ابوالفضل (ع) است که ایشان علمدار واقعه کربلا هستند، به همین دلیل این روزبه یاعباس‌یاعباس در شاهرود مشهور است.

Muharram and Safar mourning in Ilam  

عزاداری ‌محرم به سبک زنان ایلام

یکی دیگر از عزاداری‌های مشهور که هرسال در ایلام توسط زنان برگزار می‌شود، «مراسم چایینه» است. رسم چایینه‌زنان در ایلام در روزهای مخصوصی از محرم که شخصیتی‌هایی در این روزبه شهادت رسیده‌اند، برگزار می‌شود. آیین چایینه‌ شامل: چایینه حضرت ابوالفضل(ع) در روز هشتم محرم، چایینه حضرت قاسم(ع) در هفتم محرم، چایینه امام حسین (ع ) در روز دهم محرم و چایینه روز اربعین حسینی است. رسم مراسم چایینه قاسم به این‌گونه است که بر تن دختران جوان مجرد لباس عروس تن می‌کنند سپس چایینه‌خوان‌ها مراسم را برگزار می‌کنند.

نوشته های مشابه
  • فرهنگ بومی افغانستان

    فرهنگ بومی افغانستان شامل جشن‌ها، موسیقی محلی، پوشش، سوغات و صنایع دستی و غذاهای محلی افغانستان است که می‌تواند تصویر واقعی این کشور را بهتر از هر چیزی برای شما نمایان کند.

  • فرهنگ بومی شیراز

    هویت یک منطقه رابطه مستقیمی با فرهنگ بومی آن دارد. هنگامی‌که سخن از فرهنگ بومی یک منطقه می‌شود در واقع هویت ساکنان آن منطقه به تصویر کشیده می‌شود. فرهنگ بومی شیراز از دیرباز تا کنون زبان‌زد خاص و عام بوده است، شهری با اصالت که فرهنگی اصیل دارد.

  • روز سپندارمذگان؛ هرآنچه در ارتباط با روز عشق ایرانی باید بدانید، اینجاست

    اگر عاشق گاه‌شماری‌های ایرانی هستید و به مراسم‌ها و یادبودهای تاریخ کهن ایرانی اهمیت می‌دهید، این کادر را به هیچ عنوان از ندهید، زیرا روز سپندارمذگان، روز زن و زمین یا همان روز عشق ایرانی امروزه بسیار نادیده گرفته شده و با ورود فرهنگ جشن روز ولنتاین به خودی خود این روز ارزشمند و پراهمیت که غنی از فرهنگ کهن ایرانی است، از مراسم‌های ایرانی حذف و به خاطرات سپرده شده‌است.

دیدگاهتان را بنویسید