Christmas in Iran

کریسمس در ایران

زمان برای مطالعه 6 دقیقه
  • ...
  • ...

اقلیت‌های مذهبی در ایران همچون هم کیشان خود در سراسر جهان روز تولد عیسی مسیح را جشن می‌گیرند. در حالی‌که در برخی کشورها مانند عربستان برگزاری این مراسم ممنوع است، اما فارغ از رنگ‌وبوی مذهبی، چند سالی است که در بعضی کشورهای مسلمان، کریسمس را جشن می گیرند.

کریسمس آئینی است که توسط مسیحیت به منظور گرامی‌داشت زادروز حضرت عیسی مسیح برگزار می‌شود. این جشن از 25 دسامبر آغاز می‌شود و تا جشن «خاج‌شویان» که از اعیاد مسیحی است (6 ژانویه) ادامه پیدا می‌کند. مردم در بسیاری از کشورهای جهان، کریسمس را مهم‌ترین رویداد سالانه خود می‌دانند و زمان زیادی است که این روز، به عنوان یک جشن غیرمذهبی تقریبا در همه نقاط جهان برگزار می‌شود. ایران نیز یکی از آن کشورهایی است که کریسمس در آن با آداب‌ورسومی خاص خود انجام می‌شود. البته ناگفته نماند که برگزاری این جشن در ایران به‌واسطه اهداف گردشگری نیست بلکه حضور هموطنان ارامنه، بهانه‌ای است برای برگزاری «کریسمس در ایران». ادامه مقاله را در یوتراوز بخوانید.

آنچه در این مقاله از کریسمس در ایران می خوانید:

کریسمس برای مسیحیان ایران

دین رسمی ایرانیان اسلام است، اما با وجود 300 تا 370 هزار مسیحی در ایران تعجبی ندارد اگر کریسمس در ایران نیز برگزار شود. چند سالی است که کریسمس تنها محدود به مسیحی‌نشینان پایتخت نیست و در بسیاری از شهرهای مختلف ایران نیز برگزار می‌شود. بیشتر مسیحیان ایران در شهرهای ارومیه، تبریز و اصفهان زندگی می‌کنند. در این روز همگی اعضای خانواده به کلیساهای سراسر کشور رفته تا این روز را جشن بگیرند.
جمعیت مسیحیان ایران را ارامنه و آشوری‌ها تشکیل می‌دهد. ارامنه و آشوری‌های ایران، همانند دیگر مسیحیان در سراسر دنیا، هر ساله کریسمس و تولد حضرت مسیح را در آخرین روزهای دسامبر جشن می‌گیرند. از آن جهت که بیشتر ایرانیان مسلمان هستند، اقلیت‌های مذهبی کمی در ایران وجود دارند. مسیحیان در ایران به دو بخش ارمنی‌ها و آشوری‌ها تقسیم می‌شوند که آیین‌های کریسمس را به شکل متفاوتی برگزار می‌کنند. آشوری‌ها از اقوامی هستند که سالیان درازی را در ایران کهن زندگی کرده‌اند و از بدو پیدایش مسیحیت به این آئین گرویده‌اند. آنها نیز مانند بیشتر مسیحیان در سراسر دنیا، 25 دسامبر را سالروز تولد مسیح دانسته و این روز را به جشن و پایکوبی می‌پردازند.
25 روز مانده به میلاد مسیح، مسیحیان آشوری روزه‌ای به نام روزه پرهیز می‌گیرند و در این مدت از خوردن گوشت و لبنیات خودداری می‌کنند. با رسیدن روز 25 دسامبر آشوریان روزه خود را بازکرده و با حضور در کلیسا مراسم عشای ربانی را انجام می‌دهند. برخلاف مسیحیان در دیگر نقاط جهان که روز اول ژانویه را به عنوان روز آغازین سال نو می‌شناسند، این روز برای آشوری‌ها در ماه نیسان و همزمان با روز 13 فروردین در ایران است. اما کریسمس ارامنه، حدود ده روز دیرتر از سایر مسیحیان شروع می‌شود. اکثر مسیحی‌ها در دنیا روز 25 دسامبر را روز تولد مسیح می‌دانند در حالی که ارامنه 6 ژانویه را کریسمس می‌دانند و مراسم خاص خود را در این روز انجام می‌دهند.

ردپای کریسمس در خیابان‌های تهران

Christmas in streets of Tehran

حس‌وحال مسیحیان ایرانی دیر زمانی است که به سایر ایرانی‌ها نیز سرایت کرده ‌است. درخت‌های کاجی که با گوی‌های رنگی تزیین شده‌اند، بابانوئل‌های قرمزپوش که کلاه سفیدی بر سر دارند و کوله‌پشتی بر دوش، فروشگاه‌هایی که انواع تزئینات کریسمس را می‌فروشند، محله‌های ارمنی‌نشین که با ریسه‌های درخشان رنگی تزئین شده‌اند، همگی بخشی از زیبایی‌های کریسمس در ایران هستند.کریسمس در پایتخت، با ویترین‌های رنگارنگ و درختان کاج تزئین‌شده‌ شروع می‌شود. کافی است سری به محله‌های ارمنی‌نشین پایتخت بزنید تا شور و حال کریسمس را به چشم خود ببینید و از این همه زیبایی به وجد آیید. خیابان میرزای شیرازی، خیابان سنایی و خیابان نجات‌اللهی از مکان‌هایی هستند که می‌توانید در ‌آن‌ها قدم بزنید و از تماشای عناصر کریسمس لذت ببرید.
تهرانی‌ها جشن‌های مختلفی را در این روز برگزار می‌کنند که برخی از آن‌ها ورودی‌های گرانی دارند. باشگاه آرارات تهران، یکی از مکان‌های شناخته شده در تهران است که هرساله جشن‌های مخصوص کریسمس را برگزار می‌کند. در این باشگاه، یک بازارچه خیریه برپا می‌شود که با موسیقی و خوراکی‌های مخصوص از بازدیدکنندگان استقبال می‌کند.کافه قنادی لرد، از آن مکان‌های محبوب و خوشمره در تهران است که با پیراشکی‌ها وشیرینی‌های خوش‌طعم خود وسوسه‌ات می‌کند. این کافه در ابتدای خیابان ویلا قرار دارد. با فاصله کمی از کافه قنادی لرد، خیابان سنایی قرار دارد که در چله زمستان گرمی را برایتان به ارمغان می‌آورد. وجود بابانوئل‌های مهربان با آن لباس‌ معروف، کاج‌های مصنوعی سبز و تزئین شده، زرق‌وبرق فروشگاه‌ها، مردمی که با علاقه مشغول خرید سال نو هستند، همه دلتان را گرم به زندگی می‌کنند.

کریسمس در محله جلفای اصفهان

Christmas in Julfa neighborhood of Isfahan

زندگی مسیحیان در اصفهان نیز در ایام کریسمس حال‌وهوای ویژه‌ای به خود می‌گیرد. کریسمس در اصفهان، با جلفا معنی می‌گیرد، محله‌ای که با ریسه‌های نورانی و کاج‌های تزئین شده به استقبال کریسمس می‌رود. مغازه‌های ارامنه در این روز به ‌شدت شلوغ می‌شود و بابانوئل حسابی بازار عکاسیش داغ می‌شود. قدم‌زدن در جلفا میان سنگ‌فرش‌های مدرن و کافه‌های زیباییش در حالی‌که همه چیز در آن حال‌وهوای کریسمس دارد، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است. مغازه‌های رنگارنگ، چراغ‌های روشن و تزئیناتی که در هر طرفی دیده می‌شود نشان از آمدن کریسمس دارد.
داستان ارامنه ساکن در اصفهان به سال 1014 هجری قمری برمی‌گردد. زمانی که به دستور شاه عباس برخی از از این ارامنه به اصفهان کوچ کردند تا در کنار زاینده‌رود سکنی گزینند. جلفا واقع در کرانه رودخانه ارس سکونت‌گاه پیشین آن‌ها بوده‌است، ارامنه به یاد وطن سابق خویش نام جلفا را بر محل جدیدی که مستقر شده‌بودند برگزیدند. محله جلفا سبک معماری ایرانی ‌اروپایی دارد و کافه‌هایش زبان‌زد تمامی ایرانیان است. خیابان‌های جلفا اصفهان، بیش از هر مکانی در سال نوی میلادی تب‌وتاب کریسمسی به خود می‌گیرند.جشن کریسمس در اصفهان، هر ساله در نیمه شب اول ژانویه در بزرگ‌ترین و زیباترین کلیسای ایران یعنی کلیسای وانک برگزار می‌شود. این کلیسا در محله جلفای اصفهان واقع شده است و یکی از زیباترین محله‌ها در ایران است.

آذربایجان؛ قدیمی‌ترین سکونت‌گاه ارامنه در ایران

مسیحیان و ارامنه داخل ایران با تزئینات رنگارنگی خود را برای جشن کریسمس آماده می‌کنند. آذربایجان، تهران و اصفهان از دیرباز محل سکونت ارمنی‌ها بوده ‌است که در این میان آذربایجان از قدمت بیشتری برخوردار است. وجود یکصد و هشتاد و هفت کلیسا و کلیسای کوچک (دِیر) در نقاط مختلف آذربایجان همه نشانی از قدمت این اقوام در ایران دارد. کلیسای قره در چالدران (مربوط به دوره صفوی)، کلیسای استپانوس مقدس در جلفای ارس (در سده نهم میلادی)، کلیسای زور‌زور در چالدران (مربوط به دوره صفوی)، کلیسای مریم مقدس (در سده شانزدهم میلادی) و کلیسای وجومبار از برخی کلیساهای ارامنه در آذربایجان هستند.

آداب ‌و رسوم ارامنه در ایران برای کریسمس

Iranian Armenian Christmas celebration

در تمامی کشورهای اروپایی 25 دسامبر روز تولد عیسی مسیح است که مردم این روز را جشن می‌گیرند، اما در تقویم مذهبی ارامنه سال‌روز تولد عیسی مسیح 6 ژانویه است و در همان روز جشن کریسمس ارامنه برگزار می‌شود. ارامنه، اکثریت مسیحیان ایران را تشکیل می‌دهند. البته در برخی شهرهای ایران به عنوان مثال اصفهان برگزاری روز کریسمس مطابق با 25 دسامبر است.انواع شیرینی‌های کریسمس، کارت تبریک سال نو با بهترین آرزوها، جوراب‌های مخصوص کریسمس، درخت کاج تزیین شده و بابانوئل و هدیه‌هایش همگی پای ثابت جشن‌های سال نو در جهان و البته ایران هستند.
خانواده‌های ارمنی پس از خوردن شام مخصوص کریسمس «کوکو پلو» به کلیسا می‌روند و مشغول صحبت و روبوسی با یکدیگر می‌شوند. کشیشان در محراب مشغول دعا خواندن می‌شوند و شمع‌های روشن کلیسا فضایی آرام و رویایی به کلیسا می‌بخشند. آن‌ها تا نیمه شب در کنار یکدیگر می‌مانند. درست تا زمانی‌‎که ناقوس کلیسا در ساعت 12 به صدا درآید. در این لحظه همه در سکوتی محض به آسمان نگاه کرده و مشغول راز و نیاز با خدای خود می‌شوند. در بسیاری از شهرهای ایران کلیساهای قدیمی وجود دارد و ارامنه در گوشه‌وکنار ایران پراکنده شده‌اند. با این حال تهران و اصفهان بیشترین ارامنه را در خود دارند و این دلیلی برای دیدن مراسم ویژه کریسمس در این شهرها است. در ایام کریسمس، مردم ایران نیز در این محله‌ها به هم‌وطنان مسیحی خود ملحق شده و همراه با آنان به جشن و شادی می‌پردازند.
گرفتن عکس یادگاری با بابانوئل و درخت کریسمس از کارهای مورد علاقه ایرانیان در جشن کریسمس است. یکی دیگر از شهرهایی که در آن مراسم کریسمس برگزار می‌شود، فریدون‌شهر است که در 200 کیلومتری غرب استان اصفهان قرار گرفته است. درخت کاج که نمادی از سرسبزی و برکت است، بارزترین آداب عید در نزد مسیحیان ایرانی به شمار می‌رود. شکل مثلثی این درخت، یادآوری از تثلیث است و از قرن 17 میلادی در همه جای دنیا در میان مسیحیان مرسوم بوده است.

سخن آخر:

جشن کریسمس مسیحیان مانند جشن نوروز برای ایرانیان است. این روز هم مشابه عید نوروز آداب‌ورسوم مخصوص به خود را دارد. متاسفانه برخی از این جشن‌ها به قدری تجملاتی و پرهزینه برگزار می‌شود که دیدگاه افراد را نسبت به مراسم آئینی تغییر می‌دهد. چه خوب است که حواسمان باشد سنت‌های خود را پاس بداریم و در حفظ آن‌ها کوشا باشیم.

نوشته های مشابه
  • فرهنگ بومی افغانستان

    فرهنگ بومی افغانستان شامل جشن‌ها، موسیقی محلی، پوشش، سوغات و صنایع دستی و غذاهای محلی افغانستان است که می‌تواند تصویر واقعی این کشور را بهتر از هر چیزی برای شما نمایان کند.

  • فرهنگ بومی شیراز

    هویت یک منطقه رابطه مستقیمی با فرهنگ بومی آن دارد. هنگامی‌که سخن از فرهنگ بومی یک منطقه می‌شود در واقع هویت ساکنان آن منطقه به تصویر کشیده می‌شود. فرهنگ بومی شیراز از دیرباز تا کنون زبان‌زد خاص و عام بوده است، شهری با اصالت که فرهنگی اصیل دارد.

  • روز سپندارمذگان؛ هرآنچه در ارتباط با روز عشق ایرانی باید بدانید، اینجاست

    اگر عاشق گاه‌شماری‌های ایرانی هستید و به مراسم‌ها و یادبودهای تاریخ کهن ایرانی اهمیت می‌دهید، این کادر را به هیچ عنوان از ندهید، زیرا روز سپندارمذگان، روز زن و زمین یا همان روز عشق ایرانی امروزه بسیار نادیده گرفته شده و با ورود فرهنگ جشن روز ولنتاین به خودی خود این روز ارزشمند و پراهمیت که غنی از فرهنگ کهن ایرانی است، از مراسم‌های ایرانی حذف و به خاطرات سپرده شده‌است.